Prof. Dr. Arif Verimli: Şizofreni bir beyin hastalığıdır. Beynin
dopamin mekanizmasındaki bozukluktan kaynaklanmaktadır. İnsan duygu,
düşünce ve davranış bütünüdür. Şizofrenide ise; duygu, düşünce ve
davranış birbirinden kopar, birbirinden savrulur. Şizofreninin en
belirgin özellikleri hastaların başka insanların duymadığı sesler
duymaları, şekiller görmeleri ve kokular duymalarıdır. Şizofreninin
ayırıcı tanısında hezeyan(sanrı), halüsinasyon (varsanı), konuşmada
organizasyonsuzluk veya kopukluk, davranışlarda organizasyonsuzluk
veya kopukluk görülmesidir. Kişi gerçeklikten ve dış dünyadan
tamamen kopmuştur. Kendine özgü bir dünya yaşamaya başlamıştır.
Soru: Şizofreninin sebepleri nelerdir?
Prof. Dr. Arif Verimli: Şizofreninin sebebi tam olarak
bilinmemektedir. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar beynin
limbik sistem, frontal korteksi üzerinde patofizyolojik kökenini
göstermektedir. Dopamin etkinliğindeki artış üzerinde ortak fikir
taşınılmaktadır. Şizofreniye genetik faktörler etkendir. Şizofrenide
genetik etkenler çevresel etkenlerden daha ağır basmaktadır.
Soru: Şizofreninin değişik tipleri var mıdır?
Prof. Dr. Arif Verimli: Şizofreninin 5 çeşidi bulunmaktadır. Bunlar
Paranoid tip, Katatonik tip, Dezorganize tip, Farklılaşmamış tip ve
Rezidüel tiptir.
Paranoid Tip: Bu tipte hastalar
gergin, şüpheci, savunmacı, tedbirli aynı zamanda saldırgan ve
düşmancadırlar. Çok fazla hezeyan ve çok sık halisünasyonun
görüldüğü tiptir.
Katatonik Tip: Tam bir
hareketsizlik, tam bir donma, duraklama, asla konuşmamazlık,
dümdüz bir noktaya bakakalma, hareket yokluğu, söz yokluğu ve
tepki yokluğudur.Duygusal küntlük hakimdir.
Dezorganize Tip: Hastalar
genellikle amaçsız, kontrolsüz ve dağınık biçimde aktiftirler.
İlkel ve dağınık davranışlar görülür. Uygunsuz ve patlayan
gülmeler, ağlamalar görülür. Davranışlar ve tepkiler saçma ve
tuhaf olarak tanımlanır.
Farklılaşmamış Tip: Tam olarak
şizofreni tipleri içinde tanımlanamayan şizofreni hastaların
tanımlandığı tiptir.
Rezidüel Tip: Aktif şizofreni
semptomlarının tamamının görülmediği tiptir. Duygusal küntlük,
sosyal geri çekilme, ilginç, saçma ve tuhaf davranış, mantıksız
düşünme ve çağrışımlar rezidüel tipte sıkça görülür. Hezeyan ve
halisünasyonlar varsa bunlar genellikle belirgin değildirler.
Soru: Şizofreninin toplumlarda görülme oranı ve cinsiyetlere göre
görülme durumu nasıldır?
Prof. Dr. Arif Verimli: Şizofreninin toplumlarda görülme oranı %
1’dir ve bu oran sabittir. Kadın ve erkeklerde dağılımı eşittir. En
sık başlangıç yaşı erkekler için 15-25, kadınlar için 25-35’tir.
Genel olarak kadınların erkeklere göre tedavide daha başarılı
oldukları görülmüştür. Tüm kültürel ve sosyo ekonomik
popülasyonlarda görülmektedir. İntihar şizofrenide en yaygın ölüm
nedenidir.
Soru: Tedavisi var mıdır?
Prof. Dr. Arif Verimli: Günümüzde gelişen, ilaç ve kimya endüstrisi
şizofreni tedavisindeki başarımızı artırmaktadır. İlaç tedavisiyle
şizofrenik semptomlar sıfır düzeyine indirilebilmektedir. Bununla
birlikte şizofrenlerin çalışması, rehabilitasyonu ve ekonomiye
kazandırılmaları devletin ve toplumun en önemli görevlerinden
biridir.